مقدمه: در فرایند یادگیری عوامل شناختی نقش بسیاری دارند، بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش بازتوانی شناختی گروهی بر اشتیاق تحصیلی و تعلل ورزی تحصیلی دانشجویان انجام شد. روش بررسی: پژوهش حاضر از نوع شبه آزمایشی با پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل است. جامعه ی آماری پژوهش را تمامی دانشجویان کارشناسی پرستاری گرگان بر اساس معیارهای ورود و خروج به پژوهش در سال تحصیلی 1397 که تعلل ورز بودند، تشکیل داد. شرکت کنندگان به صورت داوطلبانه به پرسش نامه تعلل ورزی تحصیلی پاسخ دادند، تعداد 30 دانشجو که بیشترین نمره تعلل ورزی را داشتند انتخاب و به صورت تصادفی در گروه های آزمایش و کنترل گمارده شدند. سپس پرسش نامه های اشتیاق تحصیلی و تعلل ورزی تحصیلی به عنوان پیش آزمون در مورد هر دو گروه اجرا شد. آموزش بازتوانی شناختی گروهی روی گروه آزمایش در 8 جلسه 90 دقیقه ای اعمال شد. در پایان این دوره هر دو گروه پرسش نامه های فوق را به عنوان پس آزمون تکمیل کردند. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چند متغیره با نرم افزار SPSS 24 مورد بررسی قرار گرفت. نتایج: نتایج نشان داد، میانگین و انحراف استاندارد اشتیاق تحصیلی در پیش آزمون گروه آزمایش 41/4 ± 84/52 و کنترل 75/4 ± 10/49 و در پس آزمون گروه آزمایش 35/4 ± 36/83 و کنترل 42/4 ± 75/50 به دست آمد. میانگین و انحراف استاندارد تعلل ورزی تحصیلی در پیش آزمون گروه آزمایش 24/8 ± 74/65 و کنترل 11/7 ± 32/65 و در پس آزمون گروه آزمایش 54/4 ± 02/31 و کنترل 87/6 ± 11/64 به دست آمد. به طور کلی آموزش بازتوانی شناختی گروهی بر اشتیاق تحصیلی و تعلل ورزی تحصیلی دانشجویان در سطح 01/0 > P تأثیر معنی داری دارد. نتیجه گیری: آموزش بازتوانی شناختی گروهی، در جهت استفاده از راهبردهای شناختی و راهبرد فراشناختی به دانشجویان ارائه شود تا کمتر شاهد تعلل ورزی تحصیلی و عدم اشتیاق تحصیلی در دانشجویان باشیم.

مقدمه و اهداف نقص شناختی خفیف یکی از نیم رخ های شناختی سالمندی است که باتوجه به اینکه کدام یک از کارکردهای شناختی را درگیر می کند به دو نوع اصلی نقص شناختی خفیف نوع فراموشکار و نقص شناختی خفیف نوع غیرفراموشکار دسته بندی می شود. هدف پژوهش حاضر طراحی برنامه بازتوانی شناختی مبتنی بر مدل فرایند توجه و بررسی اثربخشی آن بر توجه و کارکردهای اجرایی سالمندان مبتلا به نقص شناختی خفیف نوع غیرفراموشکار بوده است.مواد و روش ها طرح این پژوهش از نوع آزمایشی با پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری است. پس از طراحی برنامه بازتوانی شناختی مبتنی بر نرم افزار، 30 نفر از افراد باالای 60 سال که توسط غربالگری با آزمون مقیاس ارزیابی شناختی واحد روانپزشکی عصبی و تشخیص روان پزشک مبتلابه نقص شناختی خفیف نوع غیرفراموشکار تشخیص داده شدند و ملاک های ورود را داشتند به تصادف در یکی از گروه های آزمایش و کنترل با ظرفیت 15 نفر جای گذاری شدند. برای انجام مداخله بازتوانی یک سامانه نرم افزاری برگرفته از آموزش فرایند توجه سولبرگ و متیر طراحی شد و روایی و پایایی آن در جامعه سالمند ایرانی تأیید شد. پس از انجام پیش آزمون، گروه آزمایش تحت مداخله 13 جلسه ای بازتوانی با نرم افزار قرار گرفتند و گروه کنترل مداخله ای دریافت نکردند. پس از پایان جلسات و 3 ماه پس از آن مجدداً از هر دو گروه آزمون گرفته شد و نتایج با آزمون های آماری تحلیل کووریانس و من ویتنی یو در نرم افزار SPSS نسخه 26 مقایسه شدند. یافته ها بین میانگین خطا در نمرات توجه انتخابی همخوان و ناهمخوان، کارکرد اجرایی، زمان و خطا در توجه متناوب در فرم A آزمون ردیابی رنگ و زمان توجه متناوب در فرم B همین آزمون و همچنین نمرات زمان و خطا در توجه تقسیم شده، بین دو گروه در مرحله پس آزمون تفاوت معناداری وجود دارد (05/0>P)، اما بین میانگین زمان توجه انتخابی، زمان و خطا در توجه پایدار و خطا در توجه متناوب فرم B آزمون ردیابی رنگ تفاوت معناداری بین نمرات پس آزمون دو گروه مشاهده نشد (05/0>P) و مداخله به بهبود معناداری در این بخش ها منجر نشد. همچنین نتایج تا 3 ماه بعد پایدار بودند.نتیجه گیری این یافته ها تأییدی بر اثربخشی مداخلات بازتوانی شناختی می باشد. برنامه بازتوانی شناختی طراحی شده در این پژوهش می تواند باعث بهبود معنادار در توجه و کارکردهای اجرایی بیماران مبتلابه نقص شناختی خفیف نوع غیرفراموشکار شود و می تواند به عنوان یک گزینه برای مداخله توسط بالینگران استفاده شود.

هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی بازتوانی شناختی بر کارآمدی خواندن دانش آموزان نارساخوان بود. طرح این مطالعه نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون-پی گیری با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمام دانش آموزان پسر پایه سوم ابتدایی شهر کرمانشاه در سال تحصیلی 96-1395 بود. تعداد 30 دانش آموز نارساخوان به صورت هدفمند انتخاب و در گروه آزمایش و کنترل به صورت تصادفی جایگزین شدند. جهت جمع آوری داده ها از آزمون تشخیصی هوش وکسلر کودکان و آزمون اختلال خواندن استفاده شد. گروه آزمایش در 12 جلسه 45 دقیقه ای، بازتوانی شناختی را دریافت کردند. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته مورد بررسی قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان داد بازتوانی شناختی، بر دقت و درک خواندن دانش آموزان نارساخوان اثربخش است ولی این شیوه مداخله بر افزایش سرعت خواندن اثربخش نبوده است. بر اساس نتایج این مطالعه، افراد نارساخوان در کارکردهای شناختی ضعیف هستند و استفاده از بازتوانی شناختی می تواند موجب بهبود فعالیت این کارکردهای ضعیف شود و در نهایت موجب خواندن کارآمد این دانش آموزان شود.

اهداف: نقایص شناختی به عنوان یکی از ویژگی های اصلی اسکیزوفرنی شناخته شده که مستقیما با نتایج عملکردی و اجتماعی این اختلال ارتباط دارد. هدف درمان توا ن بخشی شناختی بهبود نقایص و نتایج مرتبط با آن است. هدف این مطالعه، بررسی اثربخشی درمان توا ن بخشی شناختی بر توجه و حافظه فعال در دو گروه از بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی، بیماران با نقص شناختی کم و نقص شناختی متوسط بود. مواد و روش ها: تعداد 30 بیمار بستری با تشخیص بیماری اسکیزوفرنی انتخاب شدند و براساس مصاحبه بالینی و نمره کسب شده در آزمون ارزیابی شناختی مونترآل به دو گروه با نقص شناختی کم و نقص شناختی متوسط تقسیم شدند. سپس پیش و پس از درمان با استفاده از آزمون کلاسیک استروپ (سنجش توجه انتخابی و انعطاف پذیری شناختی)، آزمون عملکرد مداوم (سنجش توجه پایدار) و ان بک (حافظه کاری) ارزیابی شد. هر دو گروه درمان توا ن بخشی شناختی با روش شولبرگ و ماتیر (2001) را دریافت کردند. این برنامه بازتوانی در درمان بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی بر توانایی های شناختی حافظه و عناصر آن، توجه و ابعاد توجه و عملکرد اجرایی تمرکز دارد. برنامه توا ن بخشی فوق برای اجرای فردی یا گروهی تدارک دیده شده است و هدف آن ترمیم نقایص و مهارت های شناختی از طریق تمرین و آموزش است. تعداد جلسات این برنامه، 16 جلسه است که دستورالعمل هر جلسه کاملا مشخص و معین است. هر یک از جلسات به طور میانگین بین 30 تا 45 دقیقه زمان می برند. یافته ها: یافته ها نشان می دهد بازتوانی شناختی در هر دو گروه در سطح پس آزمون به طور معناداری (P≤,0/05) باعث بهبود عملکرد شناختی در حیطه های توجه پایدار و حافظه کاری شده است. در مقایسه عملکرد بین دو گروه تنها در زمینه توجه پایدار تفاوت معنادار (P≤,0/05) مشاهده شد. نتیجه گیری: براساس یافته ها می توان گفت درمان توا ن بخشی شناختی عملکرد بیماران را در توجه انتخابی، توجه مداوم و حافظه فعال بهبود می بخشد. علاوه بر این، از نظر میزان اثربخشی توا ن بخشی شناختی بین دو گروه با نقایص شناختی کم و متوسط یافته ها بیانگر پیشرفت بیشتر گروه با نقایص شناختی شدیدتر در حیطه عملکرد شناختی توجه پایدار هستند و از نظر میزان پیشرفت در عملکرد توجه انتخابی و حافظه کاری تفاوتی مشاهده نشد.

زمینه و هدف: امروزه اختلال های اضطرابی در بین کودکان بسیار شایع است و باعث کاهش کیفیت زندگی در آنها شده است. هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر آموزش بازتوانی شناختی بر بهبود نشانه های اضطراب در کودکان است.روش: روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل است. جامعه آماری شامل تمامی کودکان مبتلا به اختلال اضطراب 8 تا 12 ساله دبستانی بود که در سال تحصیلی 96-1395 در مقطع تحصیلی دوم تا ششم در شهر شیراز مشغول به تحصیل بودند که از بین آنها 30 نفر با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایدهی شدند. ابزار پژوهش شامل مقیاس اضطراب کودکان اسپنس (1988) و نرم افزار اسمارت درایور پلاس (انستیتو آموزش مغز، 2017) به عنوان ابزار بازتوانی شناختی بود. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس با اندازه گیری های مکرر مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند.یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد که بازتوانی شناختی به طور معناداری باعث کاهش نمره کل اضطراب، اضطراب جدایی و اضطراب عمومی شد (p£0.01) اما تفاوت معناداری در میزان ترس از فضای باز، ترس از آسیب فیزیکی، ترس اجتماعی و وسواس- بی اختیاری مشاهده نشد.نتیجه گیری: به طورکلی نتایج نشان داد بازتوانی شناختی باعث بهبود و ارتقاء مهارت های شناختی کودکان شده و در نتیجه بر کاهش اختلال های اضطرابی تاثیر می گذارد.

شناخت نیازها و وضعیت سلامت سالمندان از مسائل مهم جامعه است و برای توانمندسازی و بهبود شرایط شان باید راهکارهای نوین درمانی و توان بخشی مورد پژوهش قرار گیرد. بنابراین، این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی بازتوانی شناختی و درمان مبتنی برشفقت بر انعطاف پذیری شناختی سالمندان مبتلا به اختلال شناختی خفیف انجام شد. پژوهش حاضر از از نوع نیمه تجربی و از طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل با پیگیری یک ماهه بود. جامعه آماری شامل تمامی سالمندان مبتلا به اختلال شناختی خفیف شهر تهران بود که به پایگاه های سلامت دانشگاه علوم پزشکی تهران در سال 1400 مراجعه کرده بودند و از بین آنها نمونه ای 42 سالمند بر مبنای ملاک های ورود به صورت هدفمند انتخاب و به روش تصادفی در دو گروه آزمایش بازتوانی شناختی و درمان مبتنی بر شفقت و یک گروه کنترل جایگزین شدند. بازتوانی شناختی و درمان مبتنی بر شفقت هر یک طی 8 جلسه 90 دقیقه­ای برای گروه های آزمایش اجرا شد و گروه کنترل هیچ آموزشی دریافت نکرد. ابزار پژوهش پرسشنامه های انعطاف پذیری شناختی دنیس و وندروالبود. داده­ها با استفاده از تحلیل کوواریانس در نرم افزار SPSS نسخه 26 تحلیل شدند. نتایج نشان داد که بازتوانی شناختی و درمان مبتنی بر شفقت بر متغیرهای ادراک کنترل پذیری، ادراک توجیه رفتار و ادراک گزینه های مختلف در سالمندان مبتلا به اختلال شناختی خفیف مؤثر بود (05/0>P). درمان مبتنی بر بازتوانی شناختی در متغیر ادراک توجیه بیشتر از گروه درمان مبتنی برشفقت بود. براساس نتایج حاصل از پژوهش می توان از بسته های آموزشی این پژوهش در آسایشگاه ها و سراهای سالمندان برای ارتقای سطح زندگی بهره برد.

1مقدمه: شناخت نیازها و وضعیت سلامت سالمندان از مسائل مهم جامعه است و برای توانمندسازی و بهبود شرایطشان باید راهکارهای نوین درمانی، بازتوانی و مداخله های اثربخش موردپژوهش قرار گیرد. این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی بازتوانی شناختی و درمان مبتنی بر شفقت بر رفتارهای خودمراقبتی سالمندان مبتلا به اختلال شناختی خفیف انجام شد. روش کار: پژوهــش حاضــر از نظر هدف، کاربــردی و از نظر روش پژوهــش از نوع نیمــه تجربــی و از طــرح پیش آزمــون پس آزمــون با گروه کنترل با پیگیری  سه ماهه بود. جامعه آماری شامل تمامی سالمندان مبتلا به اختلال شناختی خفیف شهر تهران بود که به پایگاه های سلامت دانشگاه علوم پزشکی تهران در سال 1400 مراجعه کرده بودند و از بین آنها نمونه ای 42 سالمند بر مبنای ملاک های ورود به صورت هدفمند انتخاب و به روش تصادفی در دو گروه آزمایش بازتوانی شناختی و درمان مبتنی بر شفقت  و یک گروه کنترل جایگزین شدند. بازتوانی شناختی و درمان مبتنی بر شفقت هر یک طی 8 جلسه 90 دقیقه ­ای برای گروه های آزمایش اجرا شد و گروه کنترل بدون هیچ آموزشی دریافت نکرد. ابزار پژوهش پرسشنامه رفتارهای خودمراقبتی (یونسی بروجنی و همکاران،1399) بود. داده­ ها با استفاده از تحلیــل واریانس مختلط در نرم افزار SPSS نسخه 26 تحلیــل شــدند. یافته ­ها: نتایج نشان داد که بازتوانی شناختی و درمان مبتنی بر شفقت بر خودمراقبتی معنوی، خود مراقبتی اجتماعی، خود مراقبتی جسمانی و خودمراقبتی در حین بیماری مؤثر بود (0/05>P). تأثیر درمان مبتنی بر بازتوانی شناختی در خود مراقبتی جسمی بیشتر از گروه درمان مبتنی برشفقت بود. نتیجه گیری: براساس نتایج حاصل از پژوهش می توان از بسته های آموزشی این پژوهش در آسایشگاه ها و سراهای سالمندان برای ارتقای سطح خود مراقبتی سالمندان بهره برد.